Muzeum Historii Katowic działa jako instytucja samorządowa zajmująca się dokumentowaniem dziejów miasta oraz prezentowaniem jego wartości historycznych, artystycznych i estetycznych. Placówka tworzy zbiory z zakresu historii, sztuki, etnologii miejskiej, fotografii oraz teatru i filmu. Muzeum prowadzi wystawy stałe i czasowe, gromadzi materiały od mieszkańców oraz digitalizuje kolekcje.
Jak powstało Muzeum Historii Katowic?
Początki placówki wiążą się z inicjatywą społeczną: w 1972 roku zorganizowano Izbę Muzealną utworzoną przy Katowickim Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym, a ekspozycja została otwarta 17 lipca tego roku. Po kilku latach działań miejskich i adaptacji pomieszczeń, Społeczne Muzeum Historii Katowic wystartowało 21 lipca 1976.
W kolejnych latach muzeum rozwijało strukturę organizacyjną i zbiory. W 1981 roku placówka rozpoczęła działalność jako oddział Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Na mocy decyzji miejskiej w pierwszej połowie lat 80. muzeum uzyskało samodzielność organizacyjną jako Muzeum Historii Katowic. Kierownictwo muzeum w latach 1981–2013 sprawowała Jadwiga Lipońska-Sajdak, a od 2013 roku dyrektorem jest Jacek Siebel.
Gdzie działają oddziały Muzeum?
Placówka funkcjonuje nie tylko w budynku głównym, lecz także poprzez kilka wyspecjalizowanych działów i filii. Dział Etnologii Miasta mieści się na osiedlu Nikiszowiec w zaadaptowanym budynku pralni i magla, w którym wcześniej działała Galeria "Magiel". Obiekt został przejęty i zrewitalizowany w ramach projektu rewitalizacyjnego, a po remoncie otworzono go ponownie w 2011 roku.
Dział Teatralno-Filmowy działa w przydzielonej placówce, w której odtworzono mieszkanie i pracownię artystów Barbary i Stanisława Ptaków. W tej filii uruchomiono ekspozycję stałą poświęconą życiu i twórczości tego małżeństwa oraz przestrzeń wystaw czasowych. Muzeum opiekuje się też zabytkowym zespołem kościoła pw. św. Michała Archanioła w parku Tadeusza Kościuszki, który zachował pierwotne polichromie, barokową ambonę i XVI-wieczne elementy rzeźbiarskie.
Co zawierają zbiory i wystawy stałe?
Do najcenniejszych części kolekcji należą m.in. portrety Stanisława Ignacego Witkiewicza — w tym zbiór 26 portretów Asymetrycznej Damy — oraz kolekcje fotografii autorstwa Józefa Dańdy i Anny Chojnackiej. W zasobach muzeum znajdują się także grafiki i akwarele Pawła Stellera, szkice i portrety Konrada Swinarskiego, porcelana z zakładów "Giesche" i huty "Franciszka" oraz obrazy twórców nieprofesjonalnych, takich jak Ewald Gawlik i Paweł Wróbel.
W budynku głównym prezentowana jest stała ekspozycja Z dziejów Katowic, która przedstawia rozwój miasta od najdawniejszych dziejów po czasy współczesne. Wystawa ma charakter interaktywny, jest dostępna w języku polskim i angielskim i obejmuje kilka części tematycznych rozlokowanych w salach ekspozycyjnych o łącznej liczbie eksponatów wynoszącej około 500.
Muzeum prowadzi także prace kolekcjonerskie i digitalizacyjne: w 2020 roku udostępniono w formie elektronicznej 4 tys. muzealiów, a w 2026 roku miasto nabyło dla muzeum kolekcję 38 obrazów autorstwa Witkacego za kwotę 8 mln zł.



Informacje praktyczne
- Adres: Szafranka 9, 40-025 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 11:00–15:00, wt–pt 10:00–18:00, sob 10:00–16:00
- Telefon: +48322561810
- Strona internetowa: mhk.katowice.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (1 041 opinii)